Đại học Công nghiệp Hà Nội tổ chức tập huấn khai thác cơ sở dữ liệu Scopus phục vụ nghiên cứu khoa học

Chiều ngày 30/6/2026, Đại học Công nghiệp Hà Nội phối hợp với Nhà xuất bản Elsevier tổ chức chương trình tập huấn nhằm hướng dẫn khai thác và sử dụng hiệu quả cơ sở dữ liệu Scopus trong hoạt động nghiên cứu khoa học.

Phía Đại học Công nghiệp Hà Nội tham dự tập huấn có PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng - Trưởng ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùngg gần 300 giảng viên, nhà khoa học, nghiên cứu sinh, học viên cao học và viên chức đến từ các phòng, ban chức năng, các đơn vị đào tạo và nghiên cứu trong toàn Đại học. Về phía Elsevier có TS. Yoottapong Klinthongchai (Win) - Chuyên gia Hỗ trợ Khách hàng khu vực Đông Nam Á của Elsevier trực tiếp trình bày và hướng dẫn.

PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng phát biểu khai mạc trực tuyến

Phát biểu mở đầu buổi tập huấn, PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng cho biết buổi tập huấn được tổ chức theo kế hoạch hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026 của Đại học. PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng khẳng định, buổi tập huấn về Scopus có ý nghĩa thiết thực đối với đội ngũ nghiên cứu của Đại học, đặc biệt là các trưởng nhóm và thành viên nhóm nghiên cứu mạnh, nhóm nghiên cứu tiềm năng, các nhóm nghiên cứu chuyên môn, cũng như chủ nhiệm và thành viên các nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp. Thông qua buổi tập huấn, người tham dự được trang bị kiến thức và kỹ năng khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu Scopus để tìm kiếm tài liệu, xác định xu hướng nghiên cứu, mở rộng mạng lưới hợp tác và nâng cao chất lượng công bố khoa học. Đối với học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu sau tiến sĩ (postdoc), buổi tập huấn góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, hỗ trợ xây dựng định hướng học thuật và phát triển hồ sơ khoa học cá nhân. Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển các nhóm nghiên cứu, nâng cao chất lượng nghiên cứu và gia tăng vị thế học thuật của Đại học trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

TS. Yoottapong Klinthongchai (Win) giới thiệu về Scopus

Tiếp sau phần phát biểu của PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng, TS Yoottapong Klinthongchai (Win) giới thiệu tổng quan về Scopus và hướng dẫn thực hành sử dụng cơ sở dữ liệu Scopus. Trước tiên, theo TS Win, Scopus là một trong những cơ sở dữ liệu trích dẫn và tóm tắt lớn nhất thế giới do Elsevier phát triển, được thiết kế nhằm hỗ trợ các nhà nghiên cứu trong việc tìm kiếm, đánh giá và phản ánh hiệu quả hoạt động nghiên cứu. Scopus cung cấp hệ thống dữ liệu được tuyển chọn, kết nối và chuẩn hóa, bao gồm hơn 989 triệu bản ghi từ khoảng 28.900 tạp chí đang hoạt động, 161.000 hội nghị khoa học và 386.000 đầu sách độc lập, được xuất bản bởi hơn 7.000 nhà xuất bản tại 105 quốc gia. Cơ sở dữ liệu này không chỉ hỗ trợ tìm kiếm tài liệu khoa học đáng tin cậy mà còn cung cấp hồ sơ của hơn 17 triệu nhà nghiên cứu và khoảng 94.000 tổ chức nghiên cứu, giúp phân tích năng suất nghiên cứu, mức độ ảnh hưởng của các tác giả, tạp chí và tổ chức. Bên cạnh đó, Scopus cập nhật khoảng 13.000 bài báo mới mỗi ngày, tích hợp dữ liệu truy cập mở, dữ liệu tài trợ nghiên cứu, preprints và các chỉ số khoa học, qua đó trở thành công cụ quan trọng phục vụ hoạt động nghiên cứu, đánh giá khoa học và hoạch định chiến lược phát triển nghiên cứu ở cả cấp cá nhân lẫn cấp tổ chức.

Chuyên gia giới thiệu các lĩnh vực trong cơ sở dữ liệu Scopus

Khác với Google - một công cụ tìm kiếm thông tin tổng quát trên Internet, Scopus là cơ sở dữ liệu học thuật chuyên biệt, chỉ lập chỉ mục các công trình khoa học đã được tuyển chọn và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Trong khi Google cung cấp nhiều loại thông tin khác nhau như tin tức, blog, video và trang web cá nhân, Scopus tập trung vào các bài báo khoa học, kỷ yếu hội nghị và sách học thuật. Bên cạnh chức năng tìm kiếm, Scopus còn cung cấp các chỉ số trích dẫn, hồ sơ tác giả, hồ sơ tổ chức và các công cụ phân tích nghiên cứu mà Google không có. Nhờ đó, Scopus được xem là nguồn dữ liệu đáng tin cậy hơn cho các hoạt động nghiên cứu và đánh giá khoa học.

Ở cấp tổ chức, Scopus không chỉ là công cụ tìm kiếm tài liệu khoa học mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá và xếp hạng các nghiên cứu. Dữ liệu về công bố và trích dẫn từ Scopus hiện được sử dụng trong nhiều bảng xếp hạng đại học quốc tế, tiêu biểu như bảng xếp hạng THE (Times Higher Education), nhằm đánh giá mức độ ảnh hưởng và chất lượng nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đại học. Để bảo đảm chất lượng dữ liệu, Scopus áp dụng quy trình tuyển chọn nội dung nghiêm ngặt dưới sự giám sát của Hội đồng Tư vấn Tuyển chọn Nội dung độc lập (Content Selection and Advisory Board – CSAB) gồm các chuyên gia hàng đầu đến từ nhiều quốc gia và lĩnh vực khác nhau. Nhờ cơ chế đánh giá độc lập này, Scopus duy trì được tính khách quan, độ tin cậy cao và danh tiếng quốc tế trong cộng đồng học thuật. Do đó, các công trình được lập chỉ mục trong Scopus thường được xem là có chất lượng học thuật và ảnh hưởng khoa học đáng kể.

Nội dung Scopus được giám sát bởi Hội đồng Tư vấn Tuyển chọn Nội dung độc lập

Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học, Scopus là công cụ hỗ trợ quan trọng trong toàn bộ quá trình học tập và nghiên cứu. Ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng nghiên cứu, người học có thể sử dụng Scopus để tìm hiểu xu hướng nghiên cứu, xác định khoảng trống tri thức và lựa chọn chủ đề nghiên cứu phù hợp. Trong quá trình xây dựng đề cương và thiết kế nghiên cứu, Scopus hỗ trợ tìm kiếm các tài liệu khoa học chất lượng cao, tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và các công cụ đo lường đã được sử dụng trong các nghiên cứu trước đây. Khi thực hiện luận văn, luận án hoặc viết bài báo khoa học, Scopus giúp cập nhật các công bố mới nhất, lựa chọn nguồn tài liệu đáng tin cậy và xác định các tạp chí phù hợp để công bố kết quả nghiên cứu. Ngoài ra, Scopus còn hỗ trợ theo dõi các chỉ số nghiên cứu, quản lý hồ sơ học thuật cá nhân và mở rộng mạng lưới hợp tác nghiên cứu, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu và năng lực học thuật của học viên cao học và nghiên cứu sinh.

Quy trình nghiên cứu dành cho học viên cao học và nghiên cứu sinh

Trong khuôn khổ buổi tập huấn, diễn giả đã trực tiếp hướng dẫn người tham dự thực hành tìm kiếm tài liệu khoa học trên cơ sở dữ liệu Scopus. Nội dung thực hành tập trung vào việc sử dụng các từ khóa, bộ lọc tìm kiếm và các tiêu chí giới hạn kết quả nhằm nhanh chóng xác định các tài liệu phù hợp với chủ đề nghiên cứu. Hoạt động này giúp học viên, nghiên cứu sinh và giảng viên nâng cao kỹ năng khai thác hiệu quả các nguồn tài liệu khoa học chất lượng cao phục vụ học tập và nghiên cứu.

Chuyên gia hướng dẫn cách thực hành truy cập dữ liệu trên Scopus

Trong phần thảo luận, nhiều đại biểu quan tâm đến việc truy cập và sử dụng cơ sở dữ liệu Scopus có mất phí hay không. Đại diện Ban Tổ chức cho biết Đại học Công nghiệp Hà Nội hiện đã mua quyền truy cập Scopus, tạo điều kiện thuận lợi để giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu khai thác nguồn dữ liệu khoa học chất lượng cao phục vụ học tập và nghiên cứu.

Buổi tập huấn đã cung cấp cho đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, học viên cao học và nghiên cứu sinh những kiến thức và kỹ năng cần thiết để khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu Scopus trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Thông qua các nội dung giới thiệu và thực hành trực tiếp, người tham dự không chỉ hiểu rõ hơn về vai trò, phạm vi dữ liệu và các tính năng nổi bật của Scopus mà còn được hướng dẫn cách tìm kiếm tài liệu, xác định xu hướng nghiên cứu, lựa chọn tạp chí phù hợp và theo dõi hiệu quả nghiên cứu. Buổi tập huấn góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, thúc đẩy công bố quốc tế và hỗ trợ phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, qua đó nâng cao chất lượng và vị thế học thuật của Đại học trong bối cảnh hội nhập quốc tế.